CEP Catalina de Erauso LHI

Haurtzaroan oso ohikoa da lo egiteko arazoak agertzea aldiren batean; haur gehienek izaten dituzte halako gorabeherak, eta gurasoak larritu egiten dira.
Baina umeek pertsona helduek bezala jasaten dute insomnioa. Eta kasurik gehienetan, lo egiteko zailtasun hori txikitan hartutako ohituren ondorio izaten da. Espezialisten ustez, loari dagokionez umeen artean gehien gertatzen den arazoa ohitura desegokiek eragindakoa izaten da eta bularreko haurretatik hasi eta 5 edo 6 urtera arteko umeei eragiten die. Gurasoen esanetan "kosta egiten zaie lo hartzea", sekula ez dute ondo lo egiten eta sarritan esnatzen dira. Batzuetan, gaixotasun baten ondorioz edo familiako ohituren aldaketa handi baten eraginez edo aitona-amonak edo beste familiartekoren bat etxean denean sortzen da arazoa. Ume askori kosta egiten zaio loak hartzea gelan bakarrik badaude. Pertsona heldu bat eskatzen dute alboan eta gauean ere esnatu egiten dira, alboan norbait dutela ziurtatzeko. Behar baino babes handiagoa eskatzen dute, gomendagarri dena baino handiagoa. Psikologo eta psikiatren kontsultak ere umetan eta adoleszentzian amarengandik (normalean) babes handiegia jaso zuten pertsona helduz beterik daude Heldutasun biologikoa lortu eta gero, arazo larriak bizi dituzte: autoestimu baxua, depresioak, erabaki garrantzitsuak hartu ezina, identitate krisia, afektibitatearen deskontrola, pertsonalitate arazoak...
Hainbat gurasok oso estrategia landuak prestatzen dituzte umeek behar bezala lo egin dezaten. Baina sarritan ez dute helburua lortzen eta bertan behera uzten dute ahalegina. Lo egin nahi ezak denboraldi bat iraun lezake eta hori onargarria da. Baina jarrera horretan jarraitzeak arazoak sor ditzake bere loaren egituran: behar adina ordu lo egiten ez badu, oso haserrekor bihur daiteke eta gora-beherak izan ditzake umearen portaerak. Tentsio horrek aldatu egiten du gainera familiaren dinamika eta nekatu egiten ditu gurasoak. Komenigarria da jakitea umearengan loaren aldaketa hau gertatzen denean, teknika konduktualak erabiliz ohituren reedukazioa egitea dela metodo eraginkor bakarra. Hori dela eta, lokartzeko unea aldatzen duten jokaerak ebitatu egin behar dira. Ume askok nahiago izaten du telebistaren aurrean lo hartzea, edo beste askok lo egin aurretik norbaitek kantatzea eskatzen dute, edo ipuin bat bestearen atzetik kontatzea. Beste batzuek ura behin eta berriz, edo gurasoen ohean lo egitea, argia piztuta izatea, musika... Noizean behin gertatzen bada, ez du garrantzirik. Baina eguna joan eta eguna etorri gauza bera gertatzen bada, pixka bat kezkatu beharra dago.

Loaren arazorik ohizkoenak

Bruxismoa:

Guraso batzuk kezkatuta izaten dira umeak lotan diren artean "haginak karraskatzea" edo bruxismoa dutelako. Giharre maxilarren gehiegizko kontrakturaren eraginez sortzen da hori. Ez du loarengan eraginik eta ez du aparteko garrantzirik, baina kontraktura oso handia bada, hagin eta hortzetan kaltea eragin dezake eta kasu horietan gauez haginetan protesia jartzea gomendatzen da. Bruxismoa oso arrunta da masail eta aurpegiko malformazioak dituzten eta hortzak ondo ixten ez dituztenen artean.

Somniloquia:

Lotan hitz egitea (somniloquia), hitz antzeko soinuak egitea (esaldi oso laburrak, batzuetan ulertezinak, eta zenbaitetan garrasi edo barreak) gertatzen da, baina ez du garrantzirik. 3 eta 6 urte bitarteko umeen artean ikusi ohi da batez ere. Baliteke aita-amarik kezkatienak larritzea, baina lasai egon daitezke. Ez dago umea esnatzeko edo bere gainean egoteko arrazoirik. Ume zurrungarien kasuek ere hainbat kontsulta eragin ohi dute.

Loaren Apnea Obstruktiboaren Sindromea (SAOS-LAOS):

Arazo hau ez da pertsona helduetan bakarrik gertatzen. Umeen artean, bi eta zazpi urte bitartekoetan izaten da ohizkoena. Pubertaroa baino lehen neskatila eta mutikoei berdin eragiten dien arren, gero kasu gehiago izaten da mutiletan. Gauez zurrunga egiten duten umeek zurrunga sarria, intentsua eta ia jarraia izaten dute. Helduen zurrunga indartsuagoa izaten da eta isiluneekin tartekatu ohi da. Umeek gainera, apnea-aldi luzeagoak izaten dituzte, arnasarik gabeko tarteak, arnasa hartzeko zailtasunak eta aho bidezko arnasketa. Egunez logure handia izaten dute. Batzuetan, gainera, portaera arazoak eta buruko mina. Kasu larrietan eta adin gutxiko umeen artean, zurrungak heldutasuna atzeratzea eragin dezake. Zurrungaren jatorria, normalean, goiko arnas-bideak estutzea izan ohi da, amigdalen hipertrofiak, adenoideek, sudurreko polipoek, ritinis alergikoak edo beste gaitzen baten eraginez airea sartzea zailtzen delako. Aldibaterako LAOSa ere gerta daiteke goiko arnas-bideetan infekzioa duten umeengan, baina infekzioarekin batera sortzen eta desagertzen da. Ume batek etengabeko zurrunga, gauez izualdiak edo arnasa hartzeko zailtasunak baditu, pediatrarengana eramatea komeni da. LAOSa diagnostikatu eta jatorria ikusi ondoren, tratamendua eraginkorra izaten da kasurik gehienetan.

Amesgaiztoak:

Emozio-karga txarra sortzen dute amesgaiztoen irudiek, batez ere loaldiaren azken herenean, REM deitzen den fasean, orduan baita loa arinen (horrexegatik da errazagoa amets horiek oroitzea).
Ametsek larrimina sortzen dute, estutasuna, eta normala da pertsona izerditan hastea, arnasa azkartzea, negar egitea eta are oihu ere. Gurasoak larritzea ere normala da, baina ez da zertan kezkatu: gertatzen dira halakoek, baina ez dute arazorik ekartzen. Haurrak erraz esnatu ohi dira, eta gogoan izaten dituzte larrimina eragin dieten irudiak. Zer amestu duten azaltzeko gai badira eta zerk izutu dituen adierazteko gai, loa oso sakona ez zen seinale. Orduan esan ahal izango dugu amesgaiztoa izan dela, eta ez gau ikara.

Gau ikarak:

Eskola-aurreko adinetan agertu ohi dira, eta amesgaiztoak ez bezala, haurrek ez dituzte gogoan hartzen. Haurrak ez du irudi beldurgarririk amesten. Loaldiaren lehen faseetan sortzen dira gau ikarak, eta, dirudienez, lo sakoneko alditik lo arinagoko aldira igarotzeko garaian izaten dituzten zailtasunen ondorio dira. Haurra horrexegatik ezin da oroitu zer amestu duen eta zerk eragin dion neurri horretako arazoa. Are gehiago, gau ikara izaten dutenean, haurrek lo jarraitzen dute; begiak zabalik izango dituzte, agian, jaiki egingo dira eta etxean barrena korrika ibiliko dira oihuka eta negar zotinka, baina lo daude. Gurasoak erraz larritzen dira halako egoeretan, eta nor ez: alaba edo semea ez da ohartzen ezertaz, eta lasaitzen saiatuta ere, alferrik.
Halakoren bat gertatzen denean, oso garrantzitsua da haurra ez bat-batean esnaraztea; gau ikara pasatu arte egon behar da, eta bukatu denean lagundu behar da haurra ohera, geldiro-geldiro. Amesgaiztoak zergatik sor daitezkeen badakigu, baina gau ikarak nondik datozen garbi esaterik ez dago; ezin esan aldarteak eragiten dituen, izaerak edo haurraren inguruak.

Loaren arazoei nola egin aurre:

Haurtzaroan loarekin izaten den edozein gorabeherari aurre hartzeko, nahitaezkoa da etxean arau egonkor samarrak edukitzea. Lotara joan aurretik, adibidez, giro ahalik eta lasaiena sortzea komeni da, haurra bera ere lasaitzen joan dadin. Haurrek maite dute zer gertatuko den jakitea, ondoren zer datorren sumatzea, horrek segurtasuna eta egonkortasuna ematen baitie. Beraz, ordutegiak arautu eta bete beharko dira.
Etxekoek ados jarri beharko dute haurra zein ordutan lotaratu, eta hortik aurrera ez da onartu behar inolako eztabaida eta negoziaziorik, horrek asaldatzen baititu haurrak. Egun batzuetan ordutegia betez gero, haurrak ez du imintziorik ere egingo, eta gustura ibiliko da. Garrantzitsua da lotara joan aurreko uneetarako ohitura jakin batzuk ezartzea, eta haurra aztoratuko luketen estimulu guztiak saihestea (mugimendu jolasak, eztabaidak, film bortitzak?). Eta garrantzitsua da, halaber, haurra lotara eraman baino 15-20 minutu lehenago, gurasoek berek ere ohitura ezarri horiek betetzea eta lasaitzea. Arau erraz-errazak badira giro lasaia sortzeko eta gaueko atsedena hobetzeko: haurra etxeko guztiei gabon esanez joatea lotara, gaua pasatzeko panpina edo jostailu bat hautatzea, logelako argia gutxitzea edo bost minutu igarotzea haurraren ondoan, hari goxo hitz eginez.